Ocena Projektu Polityki surowcowej państwa przygotowanego przez pełnomocnika rządu ds. polityki surowcowej państwa (2017)
przygotowana przez Parlamentarny Zespół ds. Kopalni Krupiński i technologii podziemnego zgazowania węgla
w ramach prac Zespołu nr 5 ds. oceny projektu Polityki Surowcowej Państwa i jej skutków dla gospodarki oraz nieuzasadnionego wstrzymania prac geologicznych dokumentujących złoża kopalin użytecznych
1 of 30
Download to read offline
More Related Content
Ocena projektu Polityki Surowcowej Państwa
1. Parlamentarny Zespół ds. Kopalni Krupiński i technologii
podziemnego zgazowania węgla
Zespół nr 5 ds. oceny projektu Polityki Surowcowej Państwa i jej
skutków dla gospodarki oraz nieuzasadnionego wstrzymania prac
geologicznych dokumentujących złoża kopalin użytecznych
dr Tomasz Nałęcz
Ocena projektu
Polityki Surowcowej Państwa
2. fundamentem polityki surowcowej jest stwierdzenie, że
surowce powinny zostać uznane za zasób wspólny, który
może oczywiście być przekazany do prywatnego
użytkowania, ale tylko pod określonymi warunkami
CO DO ZASADY SUROWCE PRZYNALEŻĄ DO
SPOŁECZEŃSTWA I GOSPODAROWANIE NIMI
MUSI TO RESPEKTOWAĆ
Surowce w Polsce są własnością (dobrem wspólnym)
wszystkich obywateli zgodnie z art. 1 Konstytucji RP.
3. Sekcje i działy 2016 2017 2016 2017 2016 2017
w tyś. rok
poprzedni=100
w odsetkach
Górnictwo i wydobywanie
135,3 129,2 92,7 95,5 5,3 4,9
Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię
elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą
wodę
117,1 116,1 96,1 98,7 4,6 4,4
Wydobywanie węgla kamiennego i węgla
brunatnego (lignitu)
84,6 79,0 90,3 93,3 3,3 3,0
Przeciętne zatrudnienie w przemyśle
Źródło: Przemysł – wyniki działalności w 2017 r., GUS
Wpływ PSP na ponad 300 000 obywateli
4. „Potrzeba nam poważnej polityki surowcowej
państwa, bo jesteśmy najbogatszym
geologicznie i w surowce krajem Unii
Europejskiej"
JAKIE MAJĄ BYĆ CELE POLITYKI
SUROWCOWEJ?
JAKIE POWINNY BYĆ JEJ PODSTAWOWE
ZASADY?
JAKI INSTYTUCJONALNY MODEL JEST
POTRZEBNY DO JEJ PROWADZENIA?
JAKIMI NARZĘDZIAMI NALEŻY
PROWADZIĆ POLITYKĘ̨ SUROWCOWĄ?
prof. Mariusz Jędrysek
6. Raport
Najwyższa Izba Kontroli
Gospodarka strategicznymi
surowcami kopalnymi
Lata 2015–2017 (I półrocze)
„inwestowanie w polskie górnictwo najbardziej utrudniają
długotrwałe i przewlekające się procedury administracyjne i
sądowe, które wraz z innymi czynnikami znacząco
wpływają na ryzyko inwestycyjne i podażowe. Z tego
powodu zapisy Polityki Surowcowej Państwa powinny
uwzględniać działania na rzecz skutecznej poprawy tego
stanu.”
projekt PSP2018
7. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW
z dnia 9 maja 2016 r.
w sprawie ustanowienia Pełnomocnika Rządu
do spraw Polityki Surowcowej Państwa
8. Koszt prac nad projektem
Polityki Surowcowej Państwa
ok. 5 mln złotych
65stron do bogactwa
polskiej gospodarki
9. Najważniejsze podmioty realizujące polityki
surowcowe państw UE to w kolejności:
administracja rządowa i samorządowa (w tym
geologiczna), biznes, nauka, służby geologiczne
i inne organizacje.
10. PSP JAKO DOKUMENT STRATEGICZNY
BRAK WIZJI
CHAOS – BRAK OCENY STANU POCZĄTKOWEGO
POBOŻNE ŻYCZENIA i PR
dokument PSP zawiera tylko „koncepcję działań zmierzających do przygotowania
polityki surowcowej Rzeczpospolitej oraz wytyczne odnośnie metod rozpoznania
obszarów wymagających w tej dziedzinie diagnozy i weryfikacji”
11. „Polityka surowcowa stanowi zbiór nadrzędnych
zasad i działań dla zmniejszenia ryzyk w podaży
surowców mających na celu zabezpieczenie
wieloletnich potrzeb gospodarczych i społecznych
państwa”
DEFINICJA NA MIARĘ NASZYCH CZASÓW
12. DLACZEGO MIAŁABY BYĆ REALIZOWANA POLITYKA
SUROWCOWA I KOMU JEST POTRZEBNA?
„Nadrzędnym celem polityki surowcowej państwa jest zapewnienie
dostępu do niezbędnych surowców i to zarówno obecnie, jak i w
perspektywie wieloletniej, uwzgledniającej potrzeby przyszłych pokoleń”
1. zrównoważone korzystanie z
zasobów surowcowych,
2. rozwój współpracy z zagranicą
3. wykorzystanie innowacyjnych
technologii
4. pozyskiwanie surowców z dna
oceanicznego
5. długoterminowe planowanie
przestrzenne
13. • Strategii wykorzystania polskich zasobów kopalin.
• Logicznych powiązań międzyresortowych i ujęcia
horyzontalnego. Można odnieść wrażenie, że PSP jest tworzona
dla wydobywania surowców, nie ważne przez kogo, dla kogo i
gdzie, a Polska Agencja Geologiczna ma pilnować grupy
interesów wydobywczych
• Projekt nie zaznacza korelacji między wydobywaniem i
użytkowaniem surowców, a ochroną środowiska.
• Projekt PSP w sposób pomijalny odnosi się do ogromnego
potencjału geotermalnego i geotermicznego Polski - geotermia
głęboka (systemy suchych gorących skał, geotermia wód
podziemnych) i geotermia płytka
• Projekt nie zakłada wprowadzenia jasnych i transparentnych
procedur koncesyjnych, które równo traktowałyby wszystkich
inwestorów i jednocześnie wymuszałyby respektowanie prawa
przez urzędników wydłużających procedowanie wniosków.
Czego brakuje w PSP?
14. • Projekt PSP, nie obejmuje zupełnie ochrony polskich zasobów
przed agresywną działalnością zagranicznych korporacji w
Polsce.
• Jasnego stwierdzenia o chęci zlikwidowania Państwowego
Instytutu Geologicznego
• Partnerskiego potraktowania strony społecznej i
przeprowadzenia rzeczywistych konsultacji społecznych w
zamian za spotkania mamiące raczej charakter happeningów
PR-owych
• Brak jest odniesienia w PSP do obowiązującej obecnie Koncepcji
Przestrzennego Zagospodarowania Kraju, w której obszerny
rozdział traktuje właśnie o gospodarce zasobami, w tym
surowcami energetycznymi.
• Rozwiązań mających na celu stworzenie profesjonalnej Służby
Geologicznej wzorem państw cywilizacji zachodniej i
rozwiązania problemów administracji geologicznej.
Czego brakuje w PSP?
15. • Mocną stroną projektu jest wpisanie do PSP gospodarki
cyrkulacyjnej
• Ocenę poziomu zapotrzebowania gospodarki krajowej na
surowce mineralne
• Pomysł powołania według projektu PSP nowej struktury
„wykonawczej” w zakresie gospodarowania surowcami t.j.
Polskiej Agencji Geologicznej
• Nieuzasadnione promowanie na poziomie dokumentu
strategicznego podrzędnego zadania jakim jest wydobycie
surowców z dna oceanów i współpracy z organizacjami
międzynarodowymi w których władzach zasiada Minister
Jędrysek.
• Kontrowersyjny program rekultywacji wyrobisk
Co znajdziemy w PSP?
16. FILAR 1. Zapotrzebowanie gospodarki krajowej na surowce mineralne
FILAR 2. Pozyskiwanie surowców ze złóż kopalin i ciepło Ziemi
FILAR 3. Pozyskiwanie surowców z odpadów, ich zamienniki oraz
rekultywacja i remediacja
FILAR 4. Pozyskiwanie deficytowych surowców mineralnych drogą
importu i współpraca międzynarodowa
FILAR 5. Uwarunkowania prawne Polityki Surowcowej Państwa
FILAR 6. Upowszechnienie wiedzy o geologii, górnictwie i surowcach
mineralnych
FILAR 7. Ramy instytucjonalne wypracowania i wdrażania Polityki
Surowcowej Państwa
FILAR 8. Ryzyko i planowanie inwestycji
FILAR 9. Usprawnienie systemu podatków i danin
17. Autorzy enigmatycznie wspominają rozpoczęciu prac
nad m. in. listą złóż̇ podlegających szczególnej
ochronie oraz listą surowców strategicznych,
kluczowych i krytycznych. Rozpoznanie
zapotrzebowania na surowce powinno być etapem
wstępnym do podjęcia prac nad PSP.
FILAR I Zapotrzebowanie gospodarki krajowej na surowce mineralne
18. Należy zwrócić uwagę na oczywisty fakt, uwypuklony w załączniku nr
2, że wielu surowców po prostu Polska nie ma, a szanse na ich
odkrycie są znikome. Dlatego też założenie, że „główną bazą
realizacji polityki surowcowej będą zasoby krajowe” jest co najmniej
nie odpowiedzialne.
FILAR II Pozyskiwanie surowców ze złóż kopalin i ciepło Ziemi
Mimo haseł innowacyjności nie podnosi
w ogóle priorytetu korzystania z
technologii np. wewnątrzzłożowego
bezemisyjnego procesowania węgla
kamiennego i brunatnego, produkcji
energii elektrycznej z ciepła ziemi bez
konieczności stosowania tzw. „dubletu”,
czyli dwóch odwiertów geotermalnych
19. Mocną stroną projektu jest wpisanie do PSP
gospodarki cyrkulacyjnej, która wpisuje się w zasady
zrównoważonego rozwoju i politykę UE, zmuszonej
do oszczędzania i recyklingu dla odzyskiwania części
surowców, których w Europie zostało niewiele
FILAR III Pozyskiwanie surowców z odpadów, ich zamienniki oraz
rekultywacja i remediacja
20. „przyjęcie uchwałą Rady Ministrów programu
rozpoznania den oceanicznych ProGeO oraz
uzyskanie kontraktu na poszukiwanie i
rozpoznawanie złóż den oceanicznych (na
środkowej części Atlantyku)”
FILAR IV Pozyskiwanie deficytowych surowców mineralnych drogą
importu i współpraca międzynarodowa
21. „przygotowanie reformy prawa geologicznego i
górniczego w zakresie zarządzania wnętrzem
Ziemi i ewentualnej kodyfikacji”
FILAR V Uwarunkowania prawne Polityki Surowcowej Państwa
„utworzenie Polskiej Służby Geologicznej także
dla zmniejszenia ryzyka inwestycyjnego
polskich podmiotów gospodarczych poprzez
zapewnienie ich współpracy z Polską Służbą
Geologiczną”
22. Przygotowanie w polskich uczelniach kadry
dysponującej wiedzą wspomagającą efektywne i
bezpieczne inwestycje polskich podmiotów
gospodarczych za granicą w zakresie surowcowym
FILAR VI Upowszechnienie wiedzy o geologii, górnictwie i surowcach
mineralnych
23. Wskazanie Polskiej Agencji Geologicznej jako
narzędzia do bezpośredniego wdrażania polityki
surowcowej państwa przez Pełnomocnika Rządu
do spraw Polityki Surowcowej Państwa
FILAR VII Ramy instytucjonalne wypracowania i wdrażania Polityki Surowcowej Państwa
Żaden kraj w UE i poza nią nie definiuje służby geologicznej jako jedynego lub
głównego narzędzia wdrażania polityki surowcowej. Przy szerokim spektrum
zagadnień, które musi obejmować polityka surowcowa, służba geologiczna jest tylko
jednym z podmiotów wdrażających politykę surowcową
24. Wspominane w PSP rozwiązanie związane z
obniżaniem ryzyka inwestycyjnego określanego
jako „udzielaniem przez państwo pomocy
poprzedzającej przedsięwzięcie” jest co najmniej
nieprecyzyjne i może rodzić wiele zachowań
korupcyjnych poprzez preferowanie grup interesu
FILAR VIII Ryzyko i planowanie inwestycji
25. Przekazywanie koncesji poszukiwawczo –
wydobywczych podmiotom zagranicznym na
dotychczasowych zasadach (bo w tym zakresie
PSP nie zmienia nic), czyli symbolicznych opłatach
koncesyjnych za jednostkę kopaliny, jest
niedopuszczalne i powinno być natychmiast
zatrzymane
FILAR IX Usprawnienie systemu podatków i danin
27. PODSUMOWANIE
Dokument nie spełnia podstawowych reguł stawianych przed
opracowaniami strategicznymi. Wykonany został bez
wcześniejszych analiz stanu początkowego w zakresie surowców
mineralnych. Nie przedstawiona została wizja jaka powinna
przyświecać Polsce w rozwoju i realizacji zadań związanych z
gospodarką surowcami mineralnymi.
Projekt polityki surowcowej jest zbiorem ogólnych i dość banalnych
rozwiązań, niepoprzedzonych głęboką analizą tematyczną i
nierozwiązujących kluczowych kwestii istotnych dla polskiej
gospodarki i społeczeństwa.
28. PODSUMOWANIE
W dokumencie pojawiają się zadziwiające zadania (rekultywacja
wyrobisk, wydobycie surowców z dna oceanów), które nasuwają
podejrzenia o charakterze korupcyjnym.
Polityka surowcowa państwa promuje jako podstawowe narzędzie
instytucjonalne do realizacji zadań Polską Agencję Geologiczną,
która może wywołać chaos i dezintegrację polskiej geologii, a
przede wszystkim stanowi upolitycznione rozwiązanie obarczone
wieloma błędami legislacyjnymi. Rozwiązanie to nie ma swojego
odpowiednika w cywilizowanym świecie.
Nie wykorzystano dobrych praktyk krajów prowadzących aktywną i
skuteczną politykę surowcową wspierającą gospodarkę i przemysł.
30. Zespół nr 5 ds. oceny projektu
Polityki Surowcowej Państwa i jej
skutków dla gospodarki oraz
nieuzasadnionego wstrzymania prac
geologicznych dokumentujących
złoża kopalin użytecznych
mail: Tomasz@Nalecz.pl
Twitter: @tomasznalecz
Dziękuję
za uwagę!
Editor's Notes
Przy tworzeniu polityk innych państw UE biznes związany z surowcami był konsultowany na etapie wstępnym, a nawet włączany bezpośrednio w tworzenie dokumentów
Niestety brak jest oryginalnej myśli uwzględniającej specyfikę surowcową i geopolityczną naszego Kraju
pomylona została kolejność działań, gdyż trudno definiować politykę, jeżeli nie ma się rozpoznania czym się dysponuje
Brak podziału geotermii na płytką i głęboką
pomylona została kolejność działań, gdyż trudno definiować politykę, jeżeli nie ma się rozpoznania czym się dysponuje